Tulp (NL diverse soorten en cultivars)

Tulpen

Tulipa (La) diverse soorten en cultivars

algemene weetjes, leuke info

Wie aan tulpen denkt, denkt aan de bloembollenvelden van Nederland. Nederland is (nog) de grootste tulpenexporteur van de wereld. En in Nederland zijn veel tulpencultivars gemaakt en dat gebeurt nog steeds.
Alleen vindt Turkije dat de tulp hun bloem is. Het klopt, dat de tulp uit Turkije naar Europa is gekomen; mogelijk als geschenk aan Oostenrijk. Vanuit Wenen is de tulp eind 16e eeuw door de plantkundige Clusius naar Leiden meegenomen, toen deze beroemde mijnheer de baas werd van de Leidense Hortus.

Jammer genoeg voor Turkije hadden de Turken de plant ook weer ingevoerd en wel uit Kazachstan, vermoedelijk vroeg in de 16e eeuw, nadat het Ottomaanse Rijk (Groot Turkije uit de tijd van de Sultans) Kazachstan had veroverd….Wel hadden de Turken in de 16e eeuw  al verscheidene gekweekte vormen daarvan gecreëerd voor de paleistuin van de Sultan. Daar waren zij eerder mee dan de Nederlanders. Maar wij gingen pas echt met het kweken uit ons dak.

In de 17e eeuw was de tulp het onderwerp van een van de beruchtste economische crashes ter wereld. De Rembrandt tulp, een tulp met een onschadelijke virusziekte waardoor de bloem grillige patronen krijgt, werd op een gegeven moment gezien als een betrouwbaar investeringsproject. Vrij snel daarna was een tulpenbol meer waard dan een grachtenpand. Dat kon natuurlijk niet goed gaan en niet veel later kelderde de prijs van de bollen als een baksteen. En waren veel mensen geruïneerd.

            • Technische info:

              Planttype: bol, voorjaarsbloeier

              Hoogte: 10 tot 75 cm, afhankelijk van de cultivar.*

              Bloemkleur: wit, geel, roze, rood, oranje, paars, zwart*

              Bloem: kelk, met ronde of spitse bladeren, enkelvoudig of gevuld*

              Bloeitijd: half februari tot half mei, afhankelijk van soort/cultivar*

              Bladtype: enkelvoudig, spits

              Bladkleur: grijsgroen

              Wintergroen: nvt

              Herfstkleur: nvt

              Standplaats: zonnig , kan halfschaduw maar bloeit minder goed*

              Bodem: Goed doorlatend. Verder alle gronden, kalkhoudend is beter*

              Water: Kan niet tegen natte voeten. Water geven hoeft niet.

              Bemesten: niet nodig

              Zeewind/zout: Kan niet tegen zout of zeewind

              Vorst: vorstbestendig

              Potplant: gaat heel goed

              Eetbaar: kan, maar is niet lekker*

              Vermeerderen: Bij opgraven in juni nieuwe bollen er af halen*

              Aanplanten: november t/m december* Zie plantpagina.

              Snoeien: koppensnellen, geel blad afknippen in juni of bij opgraven van de plant*

            • Ziekten en plagen: Het vuur en vele andere.*

              Waardeplant: ja

uitgelicht

Hoogte, bloeikleur, bloem en bloeitijd:

Tulpen zijn er in een enorme variatie aan kleuren en vormen. Een tulpenbloem bloeit doorgaans maximaal 2 weken, behalve de botanische tulpen, die kunnen tot 4 weken bloeien.

De bloeitijd is afhankelijk van hoe warm de winter of het voorjaar is . Hij kan dus elk jaar verschillen en zo twee weken opschuiven. Is het warm weer geweest en wordt het plotseling koud, dan staat de bloei stil. Tulpen die dan al bloeien bloeien daardoor langer. Tulpen die nog niet bloeien gaan later bloeien.

Zwarte tulpern zijn niet echt zwart, maar heel donkerpaars. Als de zon volop schijnt is dat te zien.

De belangrijkste categorien zijn:

  • Botanische tulpen: Dit zijn de originele wilde tulpensoorten of lijken er het meeste op. Ze zijn klein, laag (10 tot 20 cm hoog) en bloeien doorgaans vroeg (half februari tot half maart). Je kunt ze in de grond laten zitten ven ze geven jaren bloei en hebben weinig last van ziekten. Sommige cultivars worden ook tot de botanische tulpen gerekend, maar gaan minder lang mee dan de ‘echte’ botanische tulpen.
  • Vroege tulpen (met enkele of gevulde bloemen): Bloeien in de eerste helft van april.
  • Triumph tulpen en Darwin hybriden. Zijn grote tulpen, die bloeien tussen half april en begin mei. Sterke Darwin-hybriden zijn de Apeldoorn soorten.
  • Late tulpen (met enkele of gevulde bloemen): bloeien in de 2e helft van mei.
  • Lelievormige tulpen: de bloemen zien eruit als lelies. Bloeien de eerste helft van mei.
  • Franjetulpen: Hebben een fijne franje aan de bloem. Niet zo sterk. Bloeien bein tot midden mei.
  • Papegaaientulpen: Hebben grillige bloemen, maar die vallen makkelijk om. Bloeien de tweede helft van mei.
  • Viridiflora tulpen: hebben groen in de bloem. Bloeien de 2e helft van mei.
  • Rembrandt tulpen: Hebben twee kleuren die grillig in elkaar overlopen. De tulpen van de 17e eeuwse Tupenmanie. Dit grillige wordt veroorzaakt door een virus en ze zijn dus niet zo sterk. Vallen makkelijk om. Bloeien de 2e helft van mei.
Botanische tulpen klein
Botanische tulpen groot
Apeldoorn tulp rood
Dubbele tulpen
Papegaaientulpen

Standplaats, bodem en water:

Tulpen kunnen in de halfschaduw, maar bloeien het beste in de volle zon. Hoe meer zon, hoe beter, met name bij de tulpen die vroeg bloeien (dus voor half april). De late tulpen kunnen wel eens snel uitgebloeid raken als de standplaats warm en zonnig is en het weer (te) warm voor de tijd van het jaar.

Tulpen stellen geen grote eisen aan de bodem, maar willen absoluut geen ‘natte voeten’. Als de bodem kalkhoudend is, dan kunnen Darwin-hybriden tulpen en lelievormige tulpen nog enkele jaren bloeien, ook als je de bollen niet elk jaar uit de grond haalt. Bij een kalkarme bodem raken de bollen eerder uitgeput.

Eetbaar:

Je kunt hem eten, in de hongerwinter werd de tulpenbol gegeten.
Hij is alleen niet lekker, hij smaakt weeïg volgens onze moeder die uit ervaring sprak.

Aanplanten en vermeerderen:

Tulpen plant je vrij laat, in november of december. Het schijnt dat als je ze vroeg plant, dat de top al begint te groeien voor december en dan gevoelig wordt voor vorst. Botanische tulpen hebben daar blijkbaar geen last van. Het zou ook een reden kunnen zijn voor de verminderde opkomst van tulpen die je elk jaar laat zitten. Ikzelf denk dat het geen probleem is als je ze in oktober al plant, tenzij het een erg warme oktobermaand is. Zie verder de plantpagina.

N.B: Je kunt tulpen ook in januari nog planten, maar dan bloeien ze later. Dat geldt met name voor de vroegbloeiende soorten. Vaak bloeien ze dan ook korter.

Als je tulpen uit de grond haalt, de tweede helft van juni, dan zitten er aan de bol soms kleine bolletjes. Zijn deze redelijk groot en gezond, dan kun je die eraf halen en als aparte bollen planten. Zorg er voor dat de bruine beschermende huid om de bol blijft zitten.

Snoeien:

Snoeien: Tulpen hoef je niet te snoeien. Als je loof (= blad) geel is, is het tijd om de bollen uit de grond te halen.

Besluit je om je tulpen toch een jaar te laten zitten, dan kun je het gele blad (loof) afknippen. Het hoeft niet.

 

Koppensnellen: Als de bloemen zijn uitgebloeid, dan blijft de stempel over. Soms is die bevrucht en komt er zaad. Dat kun je laten gebeuren, maar dat put de bol wel uit. Beter is het om te gaan ‘koppensnellen’: zodra de bloem is uitgebloeid breek je de top af (ongeveer bij het rode streepje. komt niet zo precies). Alle voedingsstoffen die de bladeren nog maken gaan nu niet naar het zaad, maar naar de bol. Daardoor krijg je een betere bolkwaliteit.

Ziekten en plagen:

x.